Đài Phát thanh & Truyền hình Yên Bái
Yên Bái quyết tâm thực hiện thắng lợi Chương trình hành động số 18 – CTr/TU của Tỉnh ủyQuyết tâm đưa Yên Bái phát triển nhanh, bền vững theo hướng “xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc” trở thành tỉnh phát triển khá vào năm 2025.

Cách Nam Phi ngăn chặn những biến chủng nguy hiểm của SARS-CoV-2 như Omicron

VOV.VN - Các nhà khoa học tại phòng thí nghiệm hàng đầu ở Nam Phi đảm nhận một phần nhiệm vụ. Một phần được các nhân viên y tế cộng đồng thực hiện trên chính đôi chân của mình, theo nghĩa đen.

Vài tháng trước, Sizakele Mathe, một nhân viên y tế cộng đồng ở thị trấn ven đồi, ngoại ô Durban, Nam Phi, được một phòng khám thông báo rằng một người hàng xóm đã ngừng nhận thuốc mà cô đem tới. Điều đó có nghĩa là người này có thể đã ngừng uống thuốc kháng virus điều trị HIV.

Đó là một mối đe dọa đối với sức khỏe của chính người đó và trong bối cảnh đại dịch Covid-19, nó có thể gây ra rủi ro cho những người khác. Phòng khám đã cử Mathe vượt qua một ngọn đồi, băng qua con đường nhỏ và đưa thuốc đến tận tay người bệnh HIV để họ có thể uống thuốc trở lại.

Một nhân viên kỹ thuật làm việc tại phòng thí nghiệm Trường Y khoa Nelson R. Mandela ở Durban, Nam Phi ngày 15/11/2021. Ảnh: New York Times.
Một nhân viên kỹ thuật làm việc tại phòng thí nghiệm Trường Y khoa Nelson R. Mandela ở Durban, Nam Phi ngày 15/11/2021. Ảnh: New York Times.

Mathe, vui vẻ thực hiện công việc của mình và đó là một phần của chiến dịch đưa thuốc tới từng nhà trên toàn quốc. Đó cũng là một nửa nỗ lực của Nam Phi nhằm ngăn chặn sự xuất hiện biến thể mới của virus SARS-CoV-2, chẳng hạn như chủng Omicron vừa được các nhà khoa học nước này xác định cuối tháng 11 vừa qua.

Nửa còn lại diễn ra tại một phòng thí nghiệm hiện đại cách đó 25 dặm (40km).

Tại Phòng thí nghiệm Giải trình tự gen và Đổi mới Nghiên cứu KwaZulu-Natal (Krisp) ở Durban, các nhà khoa học giải trình tự gen của hàng nghìn mẫu virus SARS-CoV-2 mỗi tuần.

Phòng thí nghiệm kết hợp giữa công nghệ cao và nền tảng khoa học tiên tiến này là một trong những tuyến đầu trong cuộc chiến chống Covid-19 không chỉ ở Nam Phi, ở châu Phi mà còn trên thế giới.

Các nhà nghiên cứu tại Krisp là những nhà khoa học hàng đầu thế giới trong lĩnh vực hệ thống sinh virus, nghiên cứu về mối quan hệ tiến hóa giữa các loại virus. Họ theo dõi các đột biến trong virus SARS-CoV-2, xác định các điểm nóng lây truyền và cung cấp dữ liệu quan trọng chuỗi lây nhiễm...

Kể từ khi đại dịch Covid-19 bắt đầu bùng phát, các nhà khoa học tại Krisp đã theo dõi chặt chẽ sự thay đổi của virus ở Nam Phi vì họ lo lắng về một điều đặc biệt: 8 triệu người ở quốc gia này (13% dân số) sống chung với HIV.

Nguy cơ virus SARS-CoV-2 đột biến ở những người nhiễm HIV

Khi những người nhiễm HIV được kê đơn thuốc kháng virus phù hợp và dùng thuốc này liên tục, cơ thể họ gần như ngăn chặn hoàn toàn virus. Nhưng nếu người nhiễm HIV không được chẩn đoán, không được điều trị hoặc vì lý do nào đó không uống thuốc đều đặn mỗi ngày, HIV sẽ làm suy yếu hệ thống miễn dịch của họ. Nếu họ mắc Covid-19, có thể mất vài tuần, thậm chí vài tháng mới có thể khỏi bệnh.

Khi virus SARS-CoV-2 tồn tại lâu như vậy trong cơ thể họ, nó có cơ hội đột biến liên tục và làm sinh ra biến thể mới.

Tiến sĩ Tulio de Oliveira, điều tra viên chính của mạng lưới giám sát di truyền quốc gia Nam Phi cho biết: “Chúng tôi có lý do để tin rằng một số biến thể đang xuất hiện ở Nam Phi có thể liên quan trực tiếp đến HIV”.

Người nhiễm HIV có nguy cơ tử vong do Covid-19 cao gấp 1,7 lần so với người bình thường, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với những người mắc bệnh tiểu đường. Nguy cơ tử vong do Covid-19 ở người mắc bệnh tiểu đường cao gấp 30 lần so với người bình thường.

“Vấn đề thực sự của chúng tôi với HIV giữa đại dịch Covid-19 là khả năng những người bị suy giảm miễn dịch nghiêm trọng sẽ dẫn đến các biến thể mới [của virus SARS-CoV-2]”, nhà dịch tễ học Salim Abdool Karim, người đứng đầu Viện Aids nơi Krisp đặt trụ sở nói.

Điều này đã xảy ra ít nhất 2 lần. Năm 2020, họ đã truy vết mẫu virus về một phụ nữ 36 tuổi nhiễm HIV đang điều trị theo phác đồ không hiệu quả và người này không được giúp đỡ để tìm ra loại thuốc mà cô ấy có thể dung nạp được. Người phụ nữ này đã mất 216 ngày mới phục hồi sau khi mắc Covid-19. Suốt chừng đó thời gian, virus trong cơ thể người này đã có 32 đột biến.

Vào tháng 11 vừa qua, Tiến sĩ de Oliveira và nhóm của ông đã lần ra một mẫu virus SARS-CoV-2 với hàng chục đột biến ở Western Cape. Đó là từ một bệnh nhân khác cũng không tuân thủ chế độ điều trị HIV.

Virus SARS-CoV-2 tồn tại trong cơ thể người này hàng tháng trời và tạo ra hàng chục đột biến. Khi được kê đơn các loại thuốc hiệu quả và được tư vấn dùng thuốc đúng cách, người này đã nhanh chóng khỏi Covid-19.

“Chúng tôi không gặp nhiều trường hợp như vậy”, Tiến sĩ Abdool Karim nói về người phụ nữ đã mất 216 ngày mới đào thải hết virus SARS-CoV-2. Nhưng không cần nhiều người, chỉ cần một hoặc hai trường hợp như vậy, và một biến thể duy nhất như Omicron cũng có thể khiến cả thế giới lo ngại.

Những người nhiễm HIV không phải là những người duy nhất vô tình tạo cơ hội cho virus SARS-CoV-2 đột biến. Điều này có thể xảy ra ở bất kỳ ai bị ức chế miễn dịch, chẳng hạn như bệnh nhân ghép tạng và những người đang điều trị ung thư.

Phòng thí nghiệm Covid-19 của Krisp ở Durban, Nam Phi, ngày 16/11/2021. Ảnh: New York Times.
Phòng thí nghiệm Covid-19 của Krisp ở Durban, Nam Phi, ngày 16/11/2021. Ảnh: New York Times.

Vào thời điểm nhóm Krisp xác định trường hợp thứ hai của một người nhiễm HIV tạo ra các biến thể SARS-CoV-2, đã có hơn 10 báo cáo về hiện tượng tương tự trong các tài liệu y khoa từ các nơi khác trên thế giới.

Virus cũng đột biến ở những người có hệ thống miễn dịch khỏe mạnh. Sự khác biệt đối với những người nhiễm HIV, hoặc người bị ức chế miễn dịch khác, là virus ở trong cơ thể của họ lâu hơn, nên quá trình chọn lọc tự nhiên có nhiều thời gian hơn để tạo điều kiện thuận lợi cho các đột biến có khả năng lẩn tránh hệ miễn dịch.

Khoảng thời gian virus sao chép điển hình ở một người khỏe mạnh sẽ chỉ là một vài tuần, chứ không phải nhiều tháng; virus sao chép ít hơn có nghĩa là nó ít có cơ hội tạo ra đột biến mới.

Chiến dịch đưa thuốc tới từng nhà

Do Nam Phi có rất nhiều người nhiễm HIV và vì đại dịch Covid-19 đã tấn công mạnh mẽ ở quốc gia này, làm gián đoạn cuộc sống theo nhiều cách, nên việc ngăn chặn các biến thể mới là điều vô cùng cấp bách.

Đó là lúc những nỗ lực của những nhân viên y tế cộng đồng như Mathe phát huy sức mạnh. Một ngày làm việc điển hình của Mathe là đi trên những con đường đất, băng qua các đường ống nước bị rò rỉ và các tiệm làm tóc, cùng với một chiếc điện thoại đời cũ và một danh sách những người đã tới tại phòng khám gần đây, người nào không khỏe và người nào cần thăm khám.

Mathe được trả 150 USD/tháng cho công việc này. Bản thân cô cũng đã điều trị HIV được 13 năm.

Silendile Mdunge, một bà mẹ 3 con, 36 tuổi, gầy gò, đã ngừng dùng thuốc kháng virus trong đợt Covid-19 thứ ba tấn công Nam Phi từ tháng 5 đến tháng 7.

Thuốc của Mdunge không còn được chuyển đến điểm nhận thuốc cộng đồng gần đó nữa vì nhiều nhân viên y tế đã được phân công những việc khác. Thay vào đó, Mdunge sẽ phải đến lấy thuốc tại một phòng khám cách đó gần 14km. Nhưng Mdunge lo sợ sẽ lây nhiễm Covid-19 khi đi chung taxi hoặc từ các phòng khám đông đúc.

Mdunge đã ngừng dùng thuốc khoảng 4 tháng trước khi Mathe xuất hiện tại ngôi nhà nhỏ xây bằng gỗ phế liệu mà cô ở cùng với 7 thành viên khác trong gia đình.

Ngồi tựa vào khung cửa đơn sơ trong cơn mưa nhẹ, Mdunge kể: “Cô ấy nói với tôi rằng những người dừng điều trị đã không còn sống được nữa. Cô ấy bảo tôi phải nghĩ đến các con của mình, vì tôi có thể sẽ chết”.

Mdunge hoàn toàn nhận thức được điều đó. Nhưng sự xuất hiện dai dẳng của Mathe khiến những lời cảnh báo khó bị bỏ qua. Với một cái nhún vai và đảo mắt, Mdunge nói rằng cô sẽ bắt đầu lại việc điều trị để không bị “quấy rầy”.

“Nếu không có tình yêu với mọi người, bạn sẽ không làm công việc này”, Mathe nói về công việc của mình.

Trọng trách của các nhà khoa học Nam Phi

Phòng thí nghiệm Krisp đang giải trình tự các mẫu virus SARS-CoV-2 trên khắp châu Phi, bởi nhiều quốc gia trong khu vực không có khả năng làm công việc này. Mạng lưới giám sát và giải trình tự gen của Nam Phi đủ toàn diện để các nhà nghiên cứu tại đây có thể là người đầu tiên phát hiện biến thể mới dù nó nguồn gốc từ chính quốc gia này.

Điều đáng sợ là một biến thể có khả năng “thoát hệ miễn dịch”, lẩn tránh vaccine ngừa Covid-19 hoặc phản ứng miễn dịch do đã từng mắc bệnh trước đó. Dù ngày càng có nhiều người ở Nam Phi tiêm vaccine ngừa Covid-19, vẫn có khả năng một biến thể sẽ hình thành ở những người đã được tiêm chủng.

Tiến sĩ Abdool Karim cho biết: “Hiện nay, nhiều bệnh nhân HIV đã được tiêm vaccine để họ có phản ứng miễn dịch trước Covid-19. Nếu biến thể mới xuất hiện ở nhóm người này, nó có thể có khả năng lẩn tránh phản ứng miễn dịch”.

Dù vậy, để đẩy lùi mối đe dọa về các biến thể mới, cần phải chặn đứng sự lây truyền virus SARS-CoV-2.

“Để làm được điều đó cần phải tiêm chủng, tiêm chủng cho dân số châu Phi. Nhưng điều mà tôi lo ngại là chủ nghĩa dân tộc vaccine hay việc tích trữ vaccine”, Tiến sĩ de Oliveira nói.

Cho đến nay, những nỗ lực của Nam Phi nhằm quyết vấn đề biến thể và minh bạch thông tin đã phải trả giá đắt, khi các nước ban hành lệnh cấm các chuyên bay đến từ nước này.

“Với tư cách là các nhà khoa học, đặc biệt là những người đi đầu, chúng tôi kêu gọi về việc giải quyết vấn đề HIV. Nếu chúng tôi công khai lên tiếng, chúng tôi một lần nữa có nguy cơ bị phân biệt đối xử và đóng cửa biên giới cũng như các biện pháp kinh tế. Nhưng, nếu không lên tiếng, chúng ta sẽ có những cái chết không đáng xảy ra”, Tiến sĩ de Oliveira nói./.

Theo: Hoàng Phạm/VOV.VN (biên dịch)

Tin mới hơn

Đồng chí Trương Thị Mai- UV Bộ Chính trị, Bí thư TW Đảng, Trưởng BTC TW thăm và chúc Tết tại Yên Bái

Đồng chí Trương Thị Mai- UV Bộ Chính trị, Bí thư TW Đảng, Trưởng BTC TW thăm và chúc Tết tại Yên Bái

Sáng ngày 22/1, đồng chí Trương Thị Mai, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đã thăm, chúc Tết nhân dân các xã Tân Nguyên, Bảo Ái, Cảm Ân, Mông Sơn, Tân Hương của huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái.Tham gia Đoàn công tác có đồng chí Nguyễn Quang Dương-UV BCH TƯ Đảng, Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, đồng chí Nguyễn Đình Khang-UV BCH TƯ Đảng, Chủ tịch Tổng LĐLĐ VN, đồng chí Nguyễn Long Hải-UV dự khuyết TƯ Đảng, Bí thư Đảng ủy khối Doanh nghiệp TƯ. Về phía tỉnh Yên Bái, có đồng chí Đỗ Đức Duy, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội, đồng chí Trần Huy Tuấn-Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, các đồng chí UV BTV Tỉnh ủy, lãnh đạo UBND, UBMTTQ tỉnh, lãnh đạo các sở, ngành, lãnh đạo huyện Yên Bình.

Hà Nội dừng hoạt động lễ hội dịp Tết, các địa phương điều chỉnh việc cách ly người về

Hà Nội dừng hoạt động lễ hội dịp Tết, các địa phương điều chỉnh việc cách ly người về

Ngày 21/1, Việt Nam ghi nhận 15.935 ca mắc COVID-19 mới. Bộ Y tế chỉ đạo các địa phương tăng cường giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ nhiễm COVID-19 tại cộng đồng.

Nhận hối lộ để xếp lốt 200 triệu đồng/xe ở Lạng Sơn có dấu hiệu tiếp diễn

Nhận hối lộ để xếp lốt 200 triệu đồng/xe ở Lạng Sơn có dấu hiệu tiếp diễn

Nhiều tài xế cho biết, tại bãi trung chuyển khu vực Dốc Quýt (huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn) vẫn còn tình trạng xe không nằm giữ chỗ để bán "lốt" xuất khẩu nông sản.

Khách bay nội địa cần đảm bảo điều kiện phòng dịch gì?

Khách bay nội địa cần đảm bảo điều kiện phòng dịch gì?

Bộ GTVT vừa triển khai quy định mới về tiêu chuẩn, điều kiện hành khách, tổ bay trên các chuyến bay nội địa chở khách thường lệ.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh viên tịch

Thiền sư Thích Nhất Hạnh viên tịch

Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã viên tịch lúc 0h sáng nay 22/1, tại Tổ đình Từ Hiếu, tỉnh Thừa Thiên Huế - nơi thiền sư an dưỡng từ năm 2018, sau những năm tháng hành đạo.Thiền sư hưởng thọ 95 tuổi.

3 "nữ quái" lừa góp vốn công ty ma, chiếm đoạt hơn 20 tỷ đồng

3 "nữ quái" lừa góp vốn công ty ma, chiếm đoạt hơn 20 tỷ đồng

Trang tung thông tin huy động vốn để đầu tư kinh doanh vào công ty bia, nước giải khát để các bị hại tin chuyển tiền vào các tài khoản của Trang.

Giá xăng dầu lại đồng loạt tăng lần thứ 3 liên tiếp

Giá xăng dầu lại đồng loạt tăng lần thứ 3 liên tiếp

(Dân trí) - Từ 15h chiều nay (21/1), giá xăng E5 RON 92 tăng 440 đồng/lít; xăng RON 95 tăng 490 đồng/lít. Dầu diesel tăng 670 đồng/lít.

Cải cách môi trường kinh doanh thúc đẩy đầu tư, tăng trưởng

Cải cách môi trường kinh doanh thúc đẩy đầu tư, tăng trưởng

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 02/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2022. Đây được coi như kim chỉ nam định hướng phát triển kinh tế-xã hội, thích ứng linh hoạt, hiệu quả trước dịch bệnh.

Tin cũ hơn

[Xem thêm]
Miền Bắc mưa phùn, rét đậm trong dịp Tết Nhâm Dần 2022

Miền Bắc mưa phùn, rét đậm trong dịp Tết Nhâm Dần 2022

(Dân trí) - Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định, không khí lạnh liên tiếp tràn xuống nước ta khiến các tỉnh miền Bắc đón Tết Nhâm Dần 2022 trong mưa phùn, rét đậm kéo dài.

Siết chặt hệ thống giám sát quyền lực để đẩy lùi tha hóa, tham nhũng

Siết chặt hệ thống giám sát quyền lực để đẩy lùi tha hóa, tham nhũng

VOV.VN - Theo Tiến sĩ Lê Văn Cương, nếu đảm bảo cơ quan nhà nước hoạt động công khai minh bạch để người dân giám sát được, làm thành công, chắc chắn sẽ khắc phục được cơ bản tham nhũng, tha hóa

Ba nhà khoa học với công nghệ vaccine mRNA giành giải thưởng VinFuture trị giá 3 triệu USD

Ba nhà khoa học với công nghệ vaccine mRNA giành giải thưởng VinFuture trị giá 3 triệu USD

VTV.vn - Ba nhà khoa học Katalin Kariko, Drew Weissman và Pieter Rutter Cullis với công nghệ vaccine mRNA cứu sống hàng triệu người nhận giải thưởng lớn nhất của VinFuture.

Phiên bản điện thoạiPhiên bản điện thoại